Profilaktyka nieswoista w podróży po Azji

O ile rekomendacje w zakresie farmakologicznej profilaktyki malarii w Azji różnią się w poszczególnych krajach europejskich, o tyle w zakresie ochrony przed komarami eksperci są zgodni: na całym kontynencie zalecają środki ochrony osobistej przed ukłuciami owadów.

Repelenty zawierające substancje o udowodnionej skuteczności (DEET, ikarydyna), moskitiery i inne sposoby ochrony miejsca noclegu, ochronna odzież nasączona środkiem owadobójczym – każdy z tych sposobów ponosi poziom bezpieczeństwa w podróży, chroniąc nie tylko w przed malarią.

W większości krajów tropikalnej części Azji głównym zagrożeniem ze strony komarów jest denga (Ryc.2). Obecnie to właśnie denga stanowi najczęstsze rozpoznanie u chorych z gorączką po powrocie z tego kontynentu. Żywa, czterowalentna szczepionka przeciwko dendze, CYD-TDV, została dopuszczona do użytkowania w 2015 roku i jest już zarejestrowana w kilku krajach azjatyckich: w Indonezji, Tajlandii, Singapurze oraz na Filipinach. CYD-TDV nie jest jednak dostępna w Europie, a schemat szczepienia (0-6-12 miesięcy) jest niewygodny dla turystów, zwłaszcza podróżujących w trybie last-minute.

Dengę przenoszą komary z rodzaju Aedes, aktywne głównie w dzień i powszechne zarówno w regionach wiejskich, jak i w miastach Azji, w szczególności w Indiach i krajach okolicznych oraz w Azji Południowo-Wschodniej. I tak jak rok 2016 przyniósł ogromny sukces w walce z malarią na Sri Lance, czyli eliminację tej choroby, tak rok 2017 rozpoczął się dla tego kraju epidemią dengi. „Natura nie znosi próżni?”

Ryc. 2. Występowanie obecnych ognisk dengi, CDC Dengue Map 04.2017.

Podobnie, jak i w innych krajach rozwijających się i regionach o złych warunkach sanitarnych, podczas wakacji w Azji wskazana jest nieswoista profilaktyka zakażeń pokarmowych, czyli stosowanie zasad bezpiecznego wyboru posiłków i napojów. Indie po raz kolejny pojawiają się w tym artykule, tym razem jako kraj o największym w tropiku zagrożeniu biegunką podróżnych. Ryzyko tej przypadłości wśród turystów oszacowano na ponad 50% w ciągu miesiąca pobytu w Indiach. W przypadku biegunki podróżnych częściową ochronę przed zachorowaniem może zapewnić doustna szczepionka przeciwko cholerze. W przypadku wirusowego zapalenia wątroby typu E – możliwości zapobiegania poprzez szczepienia przed podróżą jak dotąd nie ma, a choroba zagraża w większej części Azji. Z tego powodu zawsze warto zachęcać podróżników do zastosowania zasady „ugotuj, zaparz, obierz albo zapomnij”, ze świadomością ograniczonej skuteczności każdego z powyższych sposobów, jeżeli stosowane są jako jedyny filar profilaktyki. Optymalną efektywność w zapobieganiu chorobom infekcyjnym u podróżnych można osiągnąć poprzez racjonalne łączenie różnych działań profilaktycznych.

Wspomniane powyżej WZW typu E to choroba o wyjątkowym znaczeniu dla podróżujących kobiet ciężarnych, ze względu na ryzyko ciężkiego przebiegu zakażenia ze śmiertelnością sięgającą 30%. Także malaria stanowi szczególne zagrożenie dla ciężarnych podróżniczek, którym zaleca się unikanie terenów zagrożonych P. falciparum. Niestety, w ostatnich miesiącach w Azji pojawiło się kolejne zagrożenie związane ze zdrowiem prokreacyjnym podróżnych: wirus Zika.