Azja – bezpieczna podróż A.D. 2017

Wirus Zika, nazywany „młodszym kuzynem dengi” również należy do rodzaju Flavivirus i przenoszony jest przez te same gatunki komarów Aedes. Po raz pierwszy stwierdzony został u ludzi w Afryce Zachodniej ponad 50 lat temu i dopiero po pół wieku sporadycznie rozpoznawanych zachorowań doprowadził do kilku dużych epidemii na wyspach Pacyfiku w 2007-2014.

Następnie rozprzestrzenił się na kontynencie amerykańskim. Objawy infekcji występują tylko u niektórych osób zakażonych wirusem Zika. Zwykle wywołuje on łagodną chorobę ogólnoustrojową z gorączką, zapaleniem spojówek, wysypką, bólem głowy i stawów, jednak bardzo poważnym problemem związanym z wirusem Zika jest jego działanie teratogenne. W 2016 roku potwierdzono związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zakażeniem Zika w ciąży, a ciężkimi wadami OUN płodu. Według oceny przeprowadzonej w roku 2017 w USA ten problem dotyczy 1 na 10 zakażonych matek.

Zachorowania w Azji rozpoznawane są od września 2016r., jest ich coraz więcej, a zasięg zagrożenia tym wirusem poszerza się. Niezwykle ważne staje się więc informowanie podróżnych o ryzyku związanym z wirusem Zika, ochronie przed komarami w podróży i zasadach bezpieczeństwa dotyczących kobiet ciężarnych i planujących ciążę, ze zwróceniem szczególnej uwagi na możliwość transmisji zakażenia drogą płciową.

Wirus Zika nie jest jedyną „niespodzianką epidemiologiczną”, która pojawiła się w Azji w ostatnich miesiącach. W pierwszej ubiegłego roku 11 obywateli Chin zachorowało na żółtą gorączkę po powrocie z Angoli, w której trwała wówczas epidemia tej choroby. Ta pozornie nieduża liczba chorych groziła poważną epidemią wśród nieodpornej ludności azjatyckiej, zamieszkałej przecież w warunkach sprzyjających transmisji wirusa żółtej gorączki – podobnie jak dengi, czy wirusa Zika. Tym razem do katastrofy epidemiologicznej na szczęście nie doszło, jednak sytuacja ta pokazała, jak istotna jest odpowiedzialna profilaktyka infekcji w mobilnym świecie XXI wieku. Nasz „medyczny przewodnik po Azji” ułatwia zaplanowanie takiej odpowiedzialnej i zarazem skutecznej profilaktyki, umożliwiającej bezpieczne podróże… od Nemrut Dağı Milli Parkı po Kelimutu i jeszcze dalej.

 

Przygotowanie medyczne pacjenta przed podróżą do tropiku

Ocena ryzyka podróży uwzględniająca stan zdrowia podróżnego:

  • Choroby przewlekłe i pozostałe obciążenia zdrowotne
  • Leki stosowane przewlekle
  • Alergie, zwłaszcza na składniki szczepionek i leki
  • Stan dotychczasowego uodpornienia
  • Inne ważne informacje zdrowotne np. obecna lub planowana podczas podróży ciąża
Ocena ryzyka związanego z podróżą:
  • Trasa podróży: kraj lub kraje, regiony i prowincje, przekraczane po drodze granice, miasta, tereny wiejskie
  • Długość wyjazdu i pora roku: sucha, deszczowa, pora zwiększonego ryzyka ognisk niektórych chorób zakaźnych
  • Cel i charakter podróży: rekreacyjny, zawodowy, wizyta rodzinna
  • Styl podróżowania: pobyt stacjonarny, zorganizowany, wyjazd indywidualny, niskobudżetowy, „tramping”
  • Planowane aktywności: turystyka kwalifikowana, nurkowanie, pobyt w warunkach wysokogórskich, pielgrzymki, bliskie kontakty z miejscową ludnością, safari, wyprawy ekstremalne
  • Inne szczególne okoliczności podróży
Zalecenia profilaktyczne dla podróżnego – wybór w zależności od oceny ryzyka
  • Obowiązkowe i zalecane szczepienia ochronne
  • Zapobieganie malarii
  • Biegunka podróżnych: profilaktyka i leczenie
  • Zapobieganie innym chorobom przenoszonym drogą pokarmową
  • Zapobieganie innym chorobom przenoszonym przez owady
  • Pozostałe zasady nieswoistej profilaktyki chorób zakaźnych i pasożytniczych w tropiku, w tym dotyczące bieżących zagrożeń epidemiologicznych
  • Ochrona przed czynnikami środowiskowymi (duże wysokości n.p.m., zagrożenia związane z klimatem)
  • Profilaktyka chorób związanych ze środkami transportu (ŻChZZ, choroba lokomocyjna)
  • Ochrona przed pokąsaniem przez zwierzęta, wścieklizną i innymi chorobami odzwierzęcymi, ochrona przed jadowitymi roślinami i zwierzętami
  • Wyposażenie apteczki podróżnej
  • Informacja o ubezpieczeniu zdrowotnym w podróży
  • Informacja o możliwościach opieki zdrowotnej w rejonie docelowym
  • Indywidualne zalecenia w szczególnych przypadkach (dla dzieci, osób przewlekle chorych, wymagających modyfikacji leczenia w podróży, dla podróżnych planujących wyjazdy nietypowe, o dużym ryzyku zdrowotnym)

Tab. 1. Kompleksowa ocena ryzyka zdrowotnego w podróży i środki profilaktyczne. Na podstawie wytycznych IDSA z 2006r. , zmodyfikowane.

 

  • Należy informować podróżnych o zagrożeniu wirusem Zika w kraju docelowym (www.ecdc.europa.eu, www.cdc.gov/zika)
  • W podróży wskazane są środki ochrony przed komarami: repelenty, ochronna odzież (długie rękawy, nogawki), klimatyzacja/moskitiera
  • Kobiety ciężarne lub planujące ciążę nie powinny podróżować do krajów zagrożonych Zika do czasu porodu
  • W razie nieuniknionej podróży do takich miejsc podczas ciąży wskazana jest staranna ochrona przed ukłuciami komarów oraz konsultacja lekarska przed wyjazdem i po powrocie (monitorowanie stanu płodu)
  • Wskazane jest unikanie poczęcia podczas podróży oraz po powrocie z krajów zagrożonych wirusem Zika (przez 2 miesiące po potencjalnej ekspozycji w przypadku kobiet oraz 6 miesięcy w przypadku mężczyzn z uwagi na możliwość transmisji drogą płciową)

Tab. 2. Zalecenia dla podróżujących związane z zagrożeniem wirusem Zika. Uwaga! Ze względu na dynamiczną sytuację epidemiologiczną zalecenia te mogą często ulegać zmianom. Na podstawie www.cdc.gov/zika